الفبای موجودی

یکی از وظایف حیاتی و کلیدی واحد برنامه ریزی و کنترل تولید، نظارت بر مجموعه ی انبارها و پی ریزی یک نظام کنترل موجودی جامع و قابل اطمینان است. ضعف در کنترل موجودی واقعیتی است مسلم و غیرقابل انکار که بسیاری از شرکت ها و کارخانجات از آن رنج می برند. متاسفانه به دلیل نوع نگاه به مسئله ی انبار و استخدام انبارداران، شاغلان این حوزه معمولاً دانش و تخصص لازم جهت طراحی و مدیریت چنین سیستم هایی را دارا نمی باشند و تمام مهارتشان در ثبت ورود و خروج اقلام، تحویل مواد و قطعات و نهایتاً انبارگردانی پایان سال خلاصه می شود و اگر بخت یار باشد و از قضا مغایرتی در موجودی ها وجود نداشته باشد کلاهشان را یک قد بالا می اندازند و مدیران نیز خشنود از این واقعه و غافل از حجم بهبود عظیمی که بی هیچ التفاتی از کنارش می گذرند.

پیشتر و به کرات وجود اطلاعات دقیق و به روز موجودی ها را یکی از بنیان های ثبات برنامه ریزی تولید و ضامن اثربخشی آن دانستیم. اگر داده ها و اطلاعات مربوط به موجودی انبار و خطوط تولید صحت نداشته باشد برنامه تامین مواد و به تبع آن برنامه تولید با چالش های جدی ای مواجه خواهند شد. از این رو در ورود مهندسان صنایع به این حوزه جای هیچ گفتگویی نیست. کنترل موجودی ورای اطلاع از تعداد و موجودی اقلام، یعنی برقراری توازن میان سودآوری و نقدینگی. یعنی تلاشی مستمر برای به صفر رساندن توقفات و تاخیرات ناشی از نبود مواد و قطعات موردنیاز تولید و در عین حال کاهش ارزش ریالی انبار تا پایین ترین حد ممکن. توازنی که برقراری اش کاری است بس دشوار اما نه نشدنی. یک شبه هم نمی توان ره صد ساله پیمود. زمان می برد و آزمون و خطای بسیار.

این دشواری در انبارهای قطعات یدکی – یعنی انبارهایی که اقلام موردنیاز جهت انجام فعالیت های نگهداری و تعمیرات را ذخیره سازی می کنند – دو چندان است. چرا که زمان بروز خرابی ها امری است کاملاً احتمالی و تصادفی. روش هایی که امروزه برای تعیین نقاط کنترلی انبار – موجودی اطمینان، نقطه سفارش مجدد و … – به کار می رود جملگی بر این فرض استوارند که مصرف مواد و قطعات طی زمان انتظار (Lead Time) ثابت است و نیک می دانیم که این دست فرضیه ها تنها برای درک بهتر مفاهیم مطرح اند و در عالم پیچیده ی واقعی همه چیز حول احتمال و عدم قطعیت می چرخد. بدین سان می بایست به دنبال استفاده از روش هایی بود که جنبه های احتمالی زمان انتظار و میزان مصرف را در محاسبات لحاظ کنند. یعنی بهره بردن از همان تئوری هایی که در دانشگاه خوانده ایم و فکر نمی کردیم جایی به کارمان بیاید مگر در ساخت بدنه هواپیما!

نکته ی مهم این که کنترل موجودی در یک شرکت کاملاً بازبسته به سیستم برنامه ریزی تولید آن شرکت است. به عبارتی همان گونه که به تعداد کارخانه های موجود روی زمین سیستم برنامه ریزی تولید داریم به همان تعداد هم سیستم خاص و منحصر به فرد کنترل موجودی خواهیم داشت. در این رشته از نوشتارها قصد داریم نشان دهیم چگونه می توان روش های مورد استفاده در تعیین نقاط کنترلی انبار را با استفاده از مفاهیم علمی هم چون توزیع نرمال و … علمی تر و واقعی تر نمود.

ادامه دارد …

پست های مرتبط :

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *