واقعیت برنامه ریزی تولید در ایران

معدود کارخانه هایی را می توان یافت که واحد برنامه ریزی و کنترل تولید (PPC Department) را تمام و کمال پی ریخته باشند تا از قِبَل آن شاخص هایی همچون سودآوری، تحویل به موقع، ضایعات، تاخیرات و توقفات خط تولید را بهبود بخشند. اما از همین قلیل، هنوز هم عده ی کثیری نتوانسته اند از روتین هایی هم چون گزارش دهی و برنامه ریزی بر روی کاغذ پا فراتر بگذارند و در عمل کاری بکنند کارستان. خود به چشم خویشتن دیده ام که خیلی وقت ها واحد PPC از ساده ترین واقعیت ها و اتفاقاتی که زیر سقف کارخانه رخ می دهد بی خبر است. باورش سخت است اما گاهی وقت ها واحد برنامه ریزی و کنترل حتی نمی داند چه محصولی روی خط است (از این مجمل تو خود بخوان حدیث مفصل). دلیلش هم روشن است : هیچ سیستمی برای تهیه و انتقال اطلاعات Real Time و کنترل سطح کارگاه (SFC) وجود ندارد و تیم تولید حتی اگر مایل باشد – که اغلب نیست – نمی تواند اطلاعات را بی درنگ در اختیار واحد برنامه ریزی و کنترل تولید قرار دهد. نتیجه این از همه جا بی خبری می شود تهیه برنامه های ضعیف و تاخیراتی که از همان مرحله برنامه ریزی شروع می شوند و زنجیروار تمامی فعالیت ها و سفارش ها را تحت تاثیر قرار می دهند. این موضوع هم چنین بر محاسبه ظرفیت در دسترس واقعی نیز اثر می گذارد و برای فرآیندی که پیش نیاز مبرمش وجود اطلاعات دقیق – به ویژه اطلاعات ظرفیتی ماشین آلات – است این یعنی فاجعه. برنامه ریزی و کنترل مکمل یک دیگر هستند.  دو بال هستند برای پرواز PPC. پیداست هیچ پرنده ای را نمی توان یافت که با یک بال قدرت پرواز داشته باشد. در دنیای صنعت هم وضع همین است. بهترین پیش بینی ها و بهترین و دقیق ترین برنامه ها را هم که داشته باشی اگر کنترل تولید را چاشنی اش نکنی باز یک جای کار می لنگد و سخت در اشتباهی اگر کنترل تولید را در دریافت گزارش روزانه و تکمیل فرم توقفات تولید خلاصه کنی. کنترل تولید یک ساز و کار و یا به قول آن ور آبی ها یک مکانیسم است برای پایش کارخانه و نظارت آنلاین بر اجرای برنامه تولید. هر سفارش در ادبیات تولید حکم یک پروژه را دارد که می بایست در هر لحظه از زمان PPC بتواند درصد پیشرفت واقعی و برنامه ای آن را محاسبه و برای تاخیرات و عقب افتادگی هایش اقدامی درخور تعریف کند. انحراف ها باید تحلیل گردد و در صورت نیاز اقدامات اصلاحی مناسب به برنامه تزریق شود. تجربیات تولید هر برنامه می تواند درسی باشد برای بهبود برنامه های آتی.

این واقعیت ها نشان می دهد برنامه ریزی و کنترل تولید آن چنان که باید در صنایع کشور اصولی، فعال و پویا نیست. مدت هاست که از ماهیت و واقعیت علم برنامه ریزی و کنترل تولید به دور افتاده ایم و اغلب کار جدی ای انجام نمی دهیم و اگر کاری جدی ای در کار باشد نتیجه ای عایدمان نمی شود. بارها و بارها برای کاهش هزینه ها و کوتاه تر کردن Lead Time ها برنامه ریزی می کنیم اما وضع بهتر که هیچ بدتر از قبل هم می شود. اصلاً بگذارید خیالتان را راحت کنم تا وقتی کارخانه واحد برنامه ریزی تولیدش را کنترل بکند نه واحد برنامه ریزی کارخانه را، تا وقتی تیم تولید آن قدر قدرت دارد که برنامه را – حتی به اندازه یک واحد محصول – تغییر دهد وضع به همین منوال است و هیچ بهبودی حاصل نخواهد شد.


پست های مرتبط :

تشریح چالش های واحد برنامه ریزی تولید

مهم ترین چالش های پیشِ روی دپارتمان و فرآیند برنامه ریزی و کنترل تولید به شرح زیر است. در این پست به کوتاهی برخی را بررسی و تحلیل می کنیم:

۱ – تاخیر در تامین مواد اولیه و قطعات
۲ – تاخیرات تولید
۳ – داده های نادقیق و نادرست
۴ – چالش های مرتبط با واحد تولید
۵ – چالش های مرتبط با تامین کنندگان
۶ – دام کنترل کیفیت نهایی

۱ – تاخیر در تامین مواد اولیه و قطعات

مواد اولیه و قطعات همانند خون در رگ های یک کارخانه هستند. تا مواد و قطعات نباشد تولیدی هم وجود نخواهد داشت. مواد و قطعات می بایست به هنگام نیاز به مقدار کافی در دسترس باشند. عدم ارسال به موقع توسط تامین کننده، آسیب دیدن محموله حین انتقال، آسیب دیدن قسمتی از محموله حین بارگیری، ارسال ناکافی، عدم تایید مواد و قطعات ورودی توسط واحد QC و … عواملی هستند که باعث بروز تاخیر در تامین مواد و قطعات و نهایتا اثر منفی بر برنامه تولید و شاخص تحویل به موقع می شوند. برای مقابله با اثر نامطلوب این عوامل می توان اقدامات زیر را به کار گرفت:

۱ – تعیین دقیق سطوح SS و ROP، بازنگری و به روز آوری دوره ای آن

۲ – تعیین ROP داینامیک

۳ – دقت در تعیین LT ها و بروزآوری آن

۴ – شدن از قید وابستگی به یک تامین کننده و همکاری با چند تامین کننده در آنِ واحد

۵ – شناسایی و ارزیابی تامین کنندگان بالقوه برای مواقع اضطراری

۶ – اگر قطعه یا محصولی خارجی است نمونه های مشابه داخلی اش را شناسایی و بررسی کنید.

برنامه تولید و برنامه تامین مواد را به موقع تنظیم کنید و سفارش ها را هر چه زودتر برای تامین کننده بفرستید.

وضعیت سفارشات را به طور منظم از تامین کننده پیگیری کنید.

۲ – تاخیرات تولید

تاخیرات تولید ناشی از شرایط پیش بینی نشده ای هم چون موارد زیر هستند. کاهش تاخیرات تولید تنها با همکاری تمامی دپارتمان های عملیاتی – تولید و نت – امکان پذیر است.

۱ – اعتصابات و اعتراضات کارگری

۲ – خرابی ماشین آلات

۳ – کاهش کارایی عملیات های گلوگاهی و کلیدی

۴ – غیبت کارگران

۵ – توقف خط تولید به دلیل مشکللات کیفی

۳ – داده های نادقیق و نادرست

داده ها سنگ بنای فرآیند برنامه ریزی و کنترل تولید هستند. بدون وجود داده های دقیق و قابل اطمینان PPC اعتبارش را از دست می دهد. تا زمانی پیش بینی واقع بینانه فروش، زمان های استاندارد تولید قطعات، راندمان و ظرفیت ماشین آلات و BOM دقیق محصولات در دست نباشد چگونه می توان برنامه تولید نوشت و آن را اجرا نمود؟ اولین گام تهیه این اطلاعات و داده هاست. حتی اگر قبل از شما شخص دیگری این اطلاعات را گردآوری کرده باشد باز هم چشم بسته آن را نپذیرید. داده ها را آزمون و با شرایط واقعی مقایسه کنید. فارغ از خطاهای انسانی که ممکن است اندازه گیری ها را تحت الشعاع قرار دهد تغییر شرایط نیز می تواند صحت داده ها را با چالش های جدی مواجه کند. هیچ وقت نمی توان با داده های زمان سنجی شده یک سال قبل برای فردا تصمیم گرفت. چه بسا طی یک سال گذشته راندمان ماشین آلات افت کرده باشد و در عمل نتوان به اهداف موردنظر دست یافت. با ورود مواد جدید از تامین کنندگان جدید BOM محصولات نیز تحت تاثیر قرار می گیرد و وجود انحراف و عدم صحت در این زمینه می تواند برنامه تامین مواد و قطعات را با مشکل مواجه کند. پس داده ها را جدی بگیرید و آن ها را به صورت دوره ای بازنگری و اصلاح کنید.

ادامه دارد …

پست های مرتبط :

چالش های واحد برنامه ریزی تولید

در این باره به زودی و به تفصیل خواهم نوشت …

پست های مرتبط :